Grafisch Vakjargon
PrintMatters
KORTE BERICHTEN | GRAFISCH VAKJARGON
Fotografische Kleurruimtes
Vakjargon is als een samenzwering tegen leken. Grafisch topspecialist en publicist Henk Gianotten legt uit wat afkortingen en samenhangende vakuitdrukkingen betekenen. In dit nummer enige fotografische kleurruimtes als sRGB.
Digitaal beelden worden meestal weergegeven in de RGB-kleuren (Rood, Groen en Blauw). Totdat ze voor afdrukken geconverteerd worden naar bijvoorbeeld CMYK (Cyaan, Magenta, Yellow en blacK). De kleurruimte (het totaal aan weer te geven kleuren) is o.a. afhankelijk van de gekozen ruimte, het aantal bits waarin de digitale informatie wordt weergeven en de conversies die reeds hebben plaatsgevonden (omzetten naar een kleinere kleurruimte kan altijd; omgekeerd kan ook, maar levert uiteraard niet meer kleuren op). De kwaliteit van een afbeelding is zowel afhankelijk van het originele beeld als van de verwerkingstechnieken. Wie in kleur uitgeeft voor print en voor scherm, merkt dat.
 |
RGB in verschillende smaken
Het RGB-proces noemen we een additief proces, waarbij RGB in projectie alle kleuren kan weergeven. CMY is subtractief, waarbij we door bijvoorbeeld inkten veel kleuren kunnen weergeven. Omdat de kleurruimte (het aantal weer te geven kleuren) beperkt is, wordt zwart (K) toegevoegd. Vroeger werd beeld in CMYK gescand en gecorrigeerd. De huidige reproductiesystemen werken in RGB en door de digitale fotografi e is die werkwijze
gemeengoed. Het RGB-signaal kan bijvoorbeeld 8-bits zijn, waardoor 255 tinten van elk van de 3-kleuren samen ruim 16 miljoen variaties opleveren… |
 |
sRGB en AdobeRGB
Naast de kleurnuanceverschillen als gevolg van de keuze voor 8-bit of meer, is er ook een verschil in de omvang van kleurruimtes. Voor de Macintosh met ColorSync-techniek ontwikkelde Apple destijds de eigen kleurruimte Apple RGB . Omdat dit lastig was voor de uitwisseling van beeld met andere computers introduceerde Adobe daarom in 1998 het Adobe RGB (aRGB), dat afwijkend was, maar gebruikt kon worden op verschillende soorten computers. Aan dat beeld zit meestal een icc-profi el gekoppeld, waardoor je kunt zien met welke RGB-kleurruimte je te maken hebt. Voor webtoepassingen… |
 |
sRGB-afbeeldingen en huisstijlkleuren voor internet
Goedkopere digitale camera’s werken uitsluitend in sRGB. Dergelijke beelden zijn gemakkelijk op internet te plaatsen, want het W3C (WWW Consortium) heeft destijds vastgesteld dat al het beeldmateriaal op internet, intranets en andere digitale schermweergaves altijd gebruik moet maken van sRGB. Zowel goed geprofi leerd als ongeprofi leerd beeld wordt dan juist weergegeven... |
 |
XYZ en CIE-Lab
CMYK- en RGB-kleuruimtes zijn zogenaamde device independent-kleurruimtes. sRGB, aRGB en ECI-RGB zijn weliswaar vastgelegd, maar hebben kleurruimtes die te klein en mede daardoor ongeschikt zijn voor algemene kleurdefinities. Voor inkt- en kleurmeting hanteren we CIE-Lab en het daarvan afgeleide CIE-Lch. CIE-Lab is de verbinding tussen de brondata als RGB-beeld en de doeldata als CMYK-beeld. Beeldmateriaal kan opgeslagen worden in de verschillende soorten RGB en de verschillende soorten CMYK. Denk maar aan CMYK voor een tijdschrift en CMYK voor een krant… |
 |
RAW
Digitale camera’s hebben allerlei mogelijkheden de belichting te automatiseren. Zo corrigeert men het lichtste en donkerste beeldpunt en kleurtemperatuur. Vakfotografen willen echter meer mogelijkheden om de beeld- en kleurcorrecties zelf met software als Photoshop te corrigeren. Daarvoor ontwikkelden de camerabouwers elk hun eigen RAW-formaat. Het complete digitale signaal van de beeldsensors wordt daarbij uitgelezen, waarbij de
fysieke pixelindeling en de sensormaat en -indeling gevolgd moeten worden… |
 |
sRAW
Digitale beeldsensors worden steeds groter en goedkoper. 15 megapixels voor een Canon D50 digitale camera is semi-professioneel. In 14-bits beeld slurpt zo’n camera echter geheugenruimte en zulke grote bestanden zijn voor veel werk overkill. Het RAW-formaat kent in deze camera bijvoorbeeld 4752 x 3168 pixels, het sRAW1 slechts 7.1 megapixels (3267 x 2178) en sRAW2 zelfs 3.8 (2376 x 1584). Waar bij RAW het hele beeldsensorformaat
gebruikt wordt, zal bij sRAW het beeld gecomprimeerd worden via de Ycc-kleurruimte. Y geeft de luminantie weer, terwijl de 2 c-signalen de kleuraandelen vertegenwoordigen… |
 |
ECI-RGB
Vakfotografen hanteren digitale camera’s en scanners waarmee extreem grote bestanden worden gemaakt en waarbij het RAW-beeld van de verschillende apparaten teruggebracht moet worden naar een intern beeldformaat voor beeldmanipulatie en beeldopslag. Het aRGB-formaat (Adobe 1998) is wereldwijd het meest gebruikte formaat bij ontwerpers en fotografen. Het nadeel van aRGB is echter dat het gamma niet lineair is. Een gamma is nodig om beeld op bijvoorbeeld een scherm goed te kunnen zien. Apple had tot voor kort 1,8 en Windows 2,2. Sinds kort hanteert Apple ook 2,2 (ipv 1,8)…
|
LINKS
sRGB: www.w3.org
CIE-Lch: Jargon PM 1-2009
Voor het complete verhaal kun u dit nummer (Nr.4 2009) nabestellen. (zolang de voorraad strekt)